مرکزفرهنگی هنری گمیشان

ميوه بسياري از درختان مورد استفاده انسان و حيوانات است، به طوري که مي تواند در سلامت تغذيه انسان و تامين ويتامين هاي مورد نياز آدمي تاثير به سزايي داشته باشد. در فوايد گياه و گياه خواري در متون دستورات ديني و طبي توصيه هاي زيادي شده و امروزه ثابت شده است که انسان اوليه از ميوه درختان گذران زندگي مي کرده و بنابر نص قرآن کريم خداوند بشر اوليه را که آفريد تنها به او دستور داد از هر نوع ميوه اي که مي خواهد بخورد الا ميوه ممنوعه که در اين جا وارد بحث تفسيري نمي شويم که ميوه ممنوعه چه بوده، اما اين نکته مستفاد مي شود که خداوند نگفته از گوشت حيوانات هم بخور، اما دستور داده اند از ميوه درختان براي رفع گرسنگي خود بهره مند شد.بنابراين از نظر طبي انسان مي تواند بدون استفاده از گوشت زندگي کند، اما بدون ميوه و گياه هرگز. حضرت امير نيز مي فرمايد: «شکم خود را گورستان حيوانات ننماييد» که از اين جمله اهميت کاشت درخت و گياه که مقدمه استفاده از آن است روشن مي شود.چوب درختان در صنايع چوب بري و تامين بخش مهمي از وسايل مورد نياز معيشتي و نيز وسايل رفاهي و تجملي زندگي انسان نقش اساسي دارد.درختان مي توانند در جلوگيري از فرسايش خاک زراعي و مفيد زمين در هنگام سيل نقش مهمي داشته باشند.درختان در تغيير و تبديل آب و هوا و اعتدال و لطافت آن نقش به سزايي دارند و تشکيل جنگل و توسعه آن نه تنها تغيير اساسي در روند آب و هوا دارد، بلکه در حشر و نشر پرندگان، چرندگان و ديگر حيوانات اهلي و وحشي و نهايتا تعادل در چرخه طبيعت نقش مفيد و ارزنده اي دارد.سايه و ريشه درختان در توليد و حفظ و رشد گياهاني که نمي توانند ريشه خود را به اعماق زمين براي جذب آب مورد نياز خود بفرستند و يا طاقت تابش مستقيم نور خورشيد را به ويژه در فصل گرما و تابستان ندارد و يا نمي توانند در مقابل باد و باران هاي تند مقاومت نمايند، تاثير به سزايي دارد.در فصل خزان برگ درختان مي تواند «ابرکود» متراکمي بسازد که هوموس يا سيا خاک (گياخاک) ناميده مي شود، اين ماده خاصيت «گلوئيدي» دارد و نگهداري آب توسط خاک را افزايش مي دهد. مواد معدني نيز توسط هوموس جذب شده و از هرز رفتن آن جلوگيري مي کند. هوموس را با خاک مخلوط مي کنند تا موارد مغذي ضروري براي رشد گياه را تامين نمايد، ضمنا در فصل خزان کشاورزان، باغداران و گل و گياه کاران از کود ساخته شده از انبوه برگ درختان استفاده لازم را مي نمايند.بسياري از درختان از قديم الايام در صنعت داروسازي و عطاري و حتي به دست آوردن نوعي از چسب مورد استفاده قرار گرفته اند، مثلا بهترين نوع چسب چوب از صمغ بعضي از درختان و بهترين ماده ضدعفوني کننده از برگ درخت سدرو سنجد و بهترين رنگ مو از درخت حنا و بهترين مواد خوشبوکننده از چوب درخت عرعر و بهترين نوع عطر براي رفع خستگي در کارگاه هايي که مي خواهند توليدشان را بالا ببرند از درخت سرو به دست مي آيد.اين ها مواردي بود از فوايد بي شمار درخت که ما به اقتصار و اختصار به آنها اشارت داشتيم.اين در حالي است که مديرعامل سازمان پارک هاي و فضاي سبز شهر تهران مي گويد بيش از يک ميليون نهال مثمر و غير مثمر در هفته درختکاري در 130بوستان شهر تهران به صورت رايگان توزيع مي شود. اين نهال ها ازگونه هاي گياهي مختلف مانند افرا، بيد، گردو، زيتون بوده که با مناسب و سازگار با شرايط اقليمي تهران است ،به همراه اين نهال ها خاک، کود و دستورالعمل کاشت و نگهداري گونه هاي گياهي آپارتماني نيز ارائه مي شود. مديرعامل سازمان پارک ها و فضاي سبز شهر تهران با اشاره به حضور 3هزار NGOدر برنامه کاشت نهال در شهر تهران، از بهره برداري 3هزار هکتار از فاز دوم طرح کمربند سبز پيرامون شهر تهران در 17اسفند خبرداد. فاز 2طرح کمربند سبز شامل 50هزار هکتار، طرحي 10ساله است که از سال 85آغاز شد و تاکنون 9هزار هکتار از آن به مرحله اجرا درآمده است. بودجه 85نسبت به 50، 84درصد رشد، بودجه 86نسبت به 62،85درصد رشد و بودجه 87نسبت به 68، 86درصد رشد داشته است. بودجه عمراني سال جاري سازمان 150ميليارد تومان بود که در سال 88تا 25درصد رشد خواهد داشت. مديرعامل سازمان پارک ها سرانه فضاي سبز برون شهري تهران را 5/20متر مربع اعلام و خاطرنشان کرد: سرانه فضاي سبز درون شهري تهران 2/12درصد است که در سه سال گذشته 2/5متر مربع افزايش داشته است.

 تاثير درخت کاري خيابان ها بر سلامت کودکان:

 خيابان هاي پردرخت به حفظ سلامت کودکان کمک مي کند.پژوهشگران با درج مقاله اي در جديدترين شماره نشريه پزشکي اپيدميولوژي و سلامت جامعه اعلام کردند:

 کودکاني که در خيابان هاي پردرخت و سرسبز زندگي مي کنند، کمتر از ديگران در خطر ابتلا به آسم قرار دارند.بررسي اخير پژوهشگران دانشگاه پزشکي کلمبيا نشان مي دهد: به ازاي افزايش هر 343 درخت در کيلومتر مربع خطر ابتلا به آسم در کودکان حدود 29 درصد کاهش مي يابد.همچنين بر پايه يافته هاي اين پژوهش،، ميزان بستري شدن در بيمارستان به علت حمله حاد آسم در کودکاني که در خيابان هاي پردرخت و محله هاي سرسبز زندگي مي کنند، به مراتب کمتر از ديگران است.

 تاثير درختان در محيط زيست شهري :

 در بيشتر موارد نگريستن به يک درخت با لذت بسياري همراه است. اما در مناظر شهري مشاهده توده اي از درختان با شاخ و برگ طبيعي در مقايسه با اشکال مختلف ساختمان ها لذت بيشتري داشته و در حالت کلي، منظره ساختمان ها به همراه درختان، زيباتر از تک تک اجزا تشکيل دهنده آن مي باشد.درختان، رنگ، بافت و اشکال مختلفي را در محيط هاي مسکوني ايجاد مي کنند و بازگو کننده فرم ها و رنگ هاي طبيعي در الگوهاي هندسي جاده ها و ساختمان ها مي باشند.تغيير رنگ درختان در فصول مختلف موجب تنوع و شادابي بسيار در محيط مي شود. درختان در بهار سرسبز و شاداب همراه با شکوفه هاي زيبا هستند، در تابستان به صورت يک گوي بزرگ سبز در مي آيند که تاج آن ها سايه سنگيني بر زمين مي اندازد و در پاييز ميوه و بذر آنها رسيده و خزان خوش رنگي دارند. حتي در زمستان نيز درختان بدون برگ، منظره زيبايي دارند، شاخه هاي برهنه اين درختان سايه هاي زيبايي را بر روي ديوارها و سنگفرش ها ايجاد نموده و يا به صورت ضد نور در برابر آسمان عمل مي کنند. کاشت درختان و ارتباط با آنها اغلب خاطره انگيز است.

 درختان بزرگ از قبيل بلوط و راش تداعي کننده جنگل هاي انبوه هستند، صنوبرهاي بلند و استوار به مثابه ستون هاي ساختمان هاي بزرگ مي باشند. درختان بيد بيانگر وجود آب در هر منطقه هستند و ريزش نرم باران از لابلاي شاخ و برگ آويخته و زيباي آنها، احساس خوبي را در انسان ايجاد مي کند.مزاياي درختان از جذبه بصري نيز فراتر از مي رود. صداي خش خش برگ هاي درختان در اثر وزش باد انسان را به ياد طبيعت روستاها مي اندازد و ذهن وي را از صداهاي شهري دور مي کند. بوئيدن گل ها، رسيدن ميوه ها يا خزان برگ ها همگي در ارتباط با طبيعت هستند و مناظر مصنوعي محيط هاي شهري را تعديل مي کنند.تاثيرات فيزيولوژيکي درختان در محيط هاي شهري نيز بسيار حائز اهميت مي باشد. درختان در سلامتي و آسايش ساکنان شهرها سهم بزرگي دارند، زيرا اکسيژن توليد مي کنند، آب را به چرخه طبيعت باز مي گردانند، کيفيت خاک را بهبود مي بخشند و قابليت جذب مقادير زيادي گرد و غبار از اتمسفر را دارند. برخي گونه هاي درختي، بخصوص سوزني برگان و درختان هميشه سبزقادرند گرد و غبار و ساير آلودگي هاي موجود در هوا را بر روي سطح برگ خود جذب کنند. شستشوي اين مواد در اثر بارندگي موجب افزايش حاصلخيزي خاک در دراز مدت مي شود.برخي فوائد درختان از تاثير کاهش دما در محيط اطراف ناشي مي شود که هم به خاطر سايه آنهاست و هم نتيجه تبخير و تعرق مي باشد.

در مناطق گرم اين ويژگي درختان اهميت بيشتري پيدا مي کند. شکي وجود ندارد که در اين حالت، شرايط خاک نيز بهبود مي يابد.اين مزيت در نقاطي که سطح زمين فاقد پوشش بوده و مراحل بازيافت برگ هاي خزان کننده به طور کامل انجام مي گيرد، تاثير بيشتري دارد. در مناطق پرتراکم شهري اين مساله اهميت چنداني ندارد زيرا در اين مناطق معمولا نياز است تا ابتدا خاک تشکيل شود.بسته به سطح درختکاري ها در مقايسه با ساختمان ها، درختان قادرند زيستگاه هاي باارزشي را براي حيات وحش درنقاط شهري ايجاد کنند و باعث اتصال فضاهاي باز و پارک ها در ساختار شهر گردند. درختکاري در مناطق شهري معايبي نيز دارد که بايد در تمام برنامه ريزي هاي منظر در نظر گرفته شود. کساني که مسئول نظافت و جمع آوري برگ هاي خيابان ها، جوي ها و آبراهه ها هستند خوب مي دانند که بسياري از اين معايب در درجه اول اهميت قرار دارند. خزان درختان را مي توان به عنوان مهمترين اين مشکلات در نظر گرفت. ريشه ها مي توانند عمل زهکشي خاک را انجام دهند. درختان بخصوصي از قبيل برخي گونه هاي پرتقال به خاطر ترشح مواد چسبناک ممکن است باعث ايجاد مزاحمت و حتي سانحه براي عابران گردند. اگر درخت سلامت لازم را نداشته باشد مي افتد و اين مورد حتي براي درختاني که ظاهرا سالم هستند نيز به طور غير منتظره اتفاق مي افتد. علي رغم معايب فوق و به خاطر مزاياي بسيار مشهود و ملموسي که درختان در يک چشم انداز دارند، نبايد از ميل و علاقه ما به کاشت آنها کاسته شود. انتخاب دقيق گونه هاي مناسب با نيازمندي ها و شرايط رويشگاه، مي تواند بسياري از معايب نامبرده را حذف کند.